Gaur egun, gure ikasle gehienek Aste Santua oporrekin identifikatzen dute, eguzkiarekin, eskiatzearekin…

Gogoan dut, ni ikasle nintzenean, Don Cayetano apaiz-irakasleak urtero botatzen zigun sermoia: Aste Santuan ez zen kanpina hartu eta mendira joan behar, ez genuen zinera joan behar… Kristo hil zela gogoratzen zen opor hauetan eta gordetzeko egunak ziren. Garbi dago Don Cayetanok ez zuela arrakasta handirik lortu, gutako gehienok gauza bitxi bezala gogoratzen baititugu bere hitzak, esanahiari asko erreparatu gabe…

Garaiak aurrera doaz eta nik ez dut Don Cayetanoren ordea hartu nahi, baina historia historia da eta nire lana da hori zabaltzea. Hementxe doakizue kapitulu berri bat (edo zaharra esan beharko nuke?).

Orain mende erdi inguru Aste Santuan Alegian egiten ziren prozesioak inguruko garrantzitsuenetakoak izaten ziren eta jende mordoa etortzen zen kanpoko herrietatik ere prozesio hauek ikustera.

Badirudi, Alegian XVII. mendearen hasieran hasi zirela Aste Santuan prozesioak egiten.  1619. urteko Ostegun Santuko gauean egin zen lehenengo prozesioa herrian. Horretarako, garai hartan herriko alkate zen Pedro de Olozagari baimena eskatu behar izan zioten.  Izan ere, alkatearena zen Kalebarrengo-Sagardi izeneko lur eremuan jarri behar zen prozesiorako gurutzea; eliztarrak, kandela zuriak eskutan elizatik aterako ziren, gurutzera iritsi, honen inguruan bira eman eta berriz ere elizara itzuliko ziren.

1629an gurutz-bidea elizatik San Migel ermitara egingo zela erabaki zen. Horretarako, ibilbide osoan zehar gurutzeak jarri ziren. Gurutze hauek jartzeko zortzi egun behar izan zituzten gutxi gorabehera, eta 6 dukat eta 56 erreal kostatu ziren.

1781ean, ordea, gurutz-bidearen ibilbidea aldatzea erabaki zen. Urte hartan hasi ziren kalbarioak orain ezagutzen ditugun bezala egiten, hau da, elizatik abiatu eta Orendaingo bidean gora. Horrela, 1781eko abenduaren 28an Miguel Ignacio Goikoetxeak, Alegiako elizako errektoreak, Felipe de Ugalde hargin tolosarrari agindu zion Errandasoroko harrobian 16 gurutze egin zitzala. Gurutze hauek 150 peso kostatu ziren.

Hala ere, 1862. urtetik aurrera hasi ziren Alegiako prozesioak sekulako garrantzia hartzen. Izan ere, urte hartan irudiak eta erromatarrek erabiltzen zituzten bezalako jantziak erosi ziren.

1914. urtean berritu ziren berriz jantzi horiek, 250 pezetaren truke.

• Garai hartan Aste Santua Asteazken Santuan hasten zen eta Elizako aldarean Kristo Gurutziltzatuaren irudi bat jartzen zen.

• Ostegun Santuko prozesioan lau irudi ateratzen omen ziren kalera.

• Hala ere, zalantzarik gabe Ostiral Santuko prozesioa izaten zen garrantzitsuena eta ikusgarriena. Ostiral Santuan,

  • arratsaldeko 15:00etan, prozesioaren aurretik, Kristo gurutzetik jaisten zuten, eta hilobian jarri. Arimateako Jose eta Nicodemos egoten omen ziren bertan, Jesus gurutzetik jaitsi zutenak, alegia, eta apaizaren aginduak jarraituz, lehenengo esku bat, gero bestea… gurutzetik askatzen zuten.

  • Gainera, zati bakoitzak bere kantua omen zeukan.

  • Ondoren, prozesioan ateratzen zen, erromatar soldaduek lagunduta.

1923. urtetik aurrera,

• prozesio honen hasieran Oración del Huerto delako irudia joaten zen, urte hartan erosia izan baitzen. Honekin batera, zutabeari loturiko Kristoren irudia joaten zen.

• Oración del Huertoren ondoren Jesus Azotado joaten zen, eta hauen atzetik, bi herritar, bata Nazarenoa eta bestea Veronica balira bezala, azken hau Jesusen aurpegia garbitzeko erabilitako zapiarekin.

• Jarraian gurutze bat, bi eskilara eta zapi zuri batekin,

• Atzetik herriko hiru neska aingeruz jantzita, iltzeak eta koroa zeramatzatela.

• Hauen ostean lehen aipaturiko Kristoren hilobia joaten zen, soldadu erromatarrek lagunduta; soldaduak herriko mutilik altuenak izaten omen ziren.

• Azkenik, prozesioaren amaieran Laureano Zubeldia, Txanbolin herriko txistularia joaten zen, bonbardinoarekin hileta martxa joaz.

1890. urtera arte Ostegun eta Ostiral Santuko prozesioen ondoren bizilagunei ardoa eta ogia banatzen zitzaien.

1918an eta 1919an prozesioak solemnizatzeko Tolosako Diapasán musika banda kontratatu zela.

Gaur egun Alegian ez da prozesiorik egiten. 1983ko uholdeek prozesioan ateratzen ziren irudietan kalte handiak eragin zituzten. Jose Ignazio Eguzkitza apaizak azaldu digunez, prozesioak egiten jarraitzeko irudi berriak beharrezkoak ziren, eta hori dela eta, bertan behera uztea erabaki zen. Horrela, 1998an egin zen Alegian Aste Santuko azken prozesioa. Dena den, hainbat ohitura txiki mantentzen dira oraindik ere, adibidez, Ostegun Santu egunean hankak garbitzearena. Horrez gain, Ostiral Santu egunez gurutz-bidea egiten da, eta, larunbat gauean, berpizkundeko meza ospatzen da.

Historiak gorde egin behar direla eta, gaurkoa  hemendik kopiatu dut. José Ignazio Iglesiasek lan bikaina egin dug!

Lekua: Barrenan
Eguna: Maiatzaren 13an
Ordua: 19:00etan
Hizlaria: LOURDES ODRIOZOLA OYARBIDE, Historian doktore

Ontziolek garrantzi handia izan dute Gipuzkoako historia ekonomikoan. Kokapen aparta, burdina eta egurra eskura, garraio erraza, eskulan jaioa… zituen lagun aktibitate honek. Gainera, Habsburgotarren legeek bereziki lagundu zien Urdanetaren garaian sektore ekonomiko garrantzitsua izaten.

Lourdes Odriozolak emango duen hitzaldian 3 esparru ukituko dira:

• Ontziolak
• Ekoizpenaren garapena
• Gipuzkoako ekoizpenaren kuantifikazioa

Lehengo atalari erreparatuz, Getarian izan ezik, kosta guztian eta, Urola, Motriku, Deba eta Oria arroetan ere bai, aurkituko ditugu barku ekoizpenera dedikatzen diran instalazioak. Ekoizpenerako, berriz, eragin handia izan zuen Felipe II.ak hartutako erabakiak, Gipuzkoako ontziolen industria bultzatuz. Koroa izango zen bezero nagusia. Pasaiako portua garatuko da horrela, 1597an Gipuzkoako lehenengo Erret Ontziola izan zelarik. Ekoiztutako barkuen gehiengoa naoak edo galeoiak ziren, 1.000 tona ingurukoak. Hona hemen hainbat adibide:

• Capitana Real, Oquendok eraikia Pasaian 1570. urteetan (1.500 tona).
• Nuestra Señora del Pilar, hau ere Pasaian eginikoa, Juan Beasek, 1577an.

Honek guztiak Gipuzkoa oso ezagun egin zuen lan honetan XVII. mendean eta, mendearen bigarren erdian Indietarantz zihoazen barkuen %80a bertan ekoizten zen.

Lourdes Odriozola Oyarbide Errenterian jaio zen 1964an eta Historiako lizentziatura egin zuen Deustuko Unibertsitatean 1987an. Doktoretza 1996an egin zuen eta bere tesia Construcción naval en Gipuzkoa, siglo XVIII izan zen. Orain Iketarch, S.L. enpresako kide da eta artxibo lanetan eta ikerketa historiekoetan aritzen da. Lan ugari egin du Aranzadirekin, hainbat udaletxekin, Luis de Uranzu Kultur Taldearekin eta beste talde pribatu batzuekin ere bai.

Publikazioak eta lan monografikoak:

• Construcción naval en Gipuzkoa, siglo XVIII (1997).
• Historia de Zumaia (1998), Estudio Histórico de puerto de Zumaia (2000).
• La construcción naval en el País Vasco, siglos XVI-XIX: evolución y análisis comparativo (1ª edición 2002 y 2ª edición 2004).
• La construcción naval en Hondarribia, 1203-2002 (2003).

Liburu batzuetan hartu du parte:

• Los barcos del Oria (1994).
• El Ferrocarril del Urola, 1926-1996 (2002).
• Ur eta lur - El agua que nos une (2003).
• Observaciones que se practican para la delineación de navíos en las costas de Cantabria. Edición facsímil y estudio histórico (2004) .
• El vino en Gipuzkoa (2005).
• El estudio en aspectos económicos de la industria naval guipuzcoana en los siglos XVII y XVIII.

Urtarrilaren bukaeran komentatu genuen albiste hau klasean… Autobus txiki baten tamaina duen satelite bat noraezean, agian iaztik hilda dauden 9.000 kilo kontrolik gabe, toxikoa… Algara batzuk egin genituen, alarmista izango zela pentsatuz…

Kaso gehixeago egin beharrean izan nintzen http://www.microsiervos.com/archivo/tecnologia/intento-derribo-satelite-fuera-control.html ikusi nuenean… Harrapazak!  Helbide honi beti eskaintzen diot arreta berezia!

Eta hementxe du jarraipena:

• http://www.berria.info/edizioa_ikusi.php?id=25676
• El PAÍS
• http://www.elmundo.es/elmundo/2008/02/21/ciencia/1203567409.html
• http://www.20minutos.es/noticia/352205/0/satelite/eeuu/tierra/

• Ameriketako Estatu Batuetako (AEB) Itsas Armadak Hawai inguruan misil bat bota du gaur “espioitzako” satelite baten kontra, hau hurbilduz zihoala-eta, CNN telebista kateak jakinarazi duenez. Txinakoa zen satelitea eta eraitsi egin dute.
• George Bush AEBetako presidenteak agindu du misila jaurtitzea, sateliteak osagai toxikoak zituelakoan. “Arriskutsua zen herritarrentzat“, esan du. Txinak informazioa eskatu dio.
• Operazioa egiteko 41,38 milioi euro erabili dituzte.

Komentariorik egin behar ote zaio honi guztiari?

Jakintzazu gaixo izan dugu bolada batean eta albisteak pilatu egin zaizkigu. Ea txukun-txukun hasten garen betiko martxan!

Ilargi eklipsea izan da bart. Zenbaitek zorte oneko garaiak hasten ote diren esan du… Gizarteko blog honetan ez dakigu hori, baina argazki ederrak ikusi ditugu:

Goizeko 3:19etan

Goizeko 4:09etan

Eklipsea Araban

Albisteak eta bideoak ikusi nahi badituzue (helbide hauetan aurkitu ditugu irudiak):

http://www.microsiervos.com/archivo/ciencia/recordatorio-eclipse-total-luna-febero-2008.html

http://blog.eitb.com/eguraldiblog/2008/02/21/eclipse-6/

http://blog.eitb.com/eguraldiblog/2008/02/21/eclipse-total-de-luna-21-febrer/

http://www.canarias7.es/multimedia/video.cfm?id=881

http://www.elmundo.es/albumes/2008/02/21/eclipse/index.html

Lekua: Barrenan
Eguna: Otsailaren 21ean
Ordua: 19:00etan
Hizlaria: XABIER ALBERDI LONBIDE, Historian doktore

Urdanetaren garaiak, hau da XVI. mendearen lehen zatia, benetan erabakigarriak izan ziren Gipuzkoako itsas historiari dagokionez. Jak ina da euskal itsas zabalkundea garai haietan bere gailurrera iritsi zela, izan ere, orduko gure itsasgizonek, Urdaneta barne, mundu osoko ozeanoak zeharkatu eta menperatu baitzituzten. Ez dira, ordea, hain jakinak edo ezagunak zabalkunde hori eragin zuten arrazoiak eta garai hartan garatu ziren aldaketa sakonak, aurrerantzeko Gipuzkoako itsas historiaren ezaugarriak finkatuko zituztenak. Izan ere, hitzaldi honek aldarrikatu nahi duen hipotesia nagusietako bat da, XVI. mende hasierako itsas zabalkunde hau Erdi Aroaz geroztik abian zetorren prozesu baten gailentzea izan zela eta gertakari honen eraginek aurrerantzean gure itsas historiaren bilakaera erabat moldatu zutela.

Hitzaldi honetan gure itsas historiaren bi alderdi horiek landu nahi dira. Batetik, XVI. mende hasierako itsas zabalkundea eragin zuten arrazoiak landu nahi dira, besteak beste aipatzekoak direlarik:

• Euskal ontzigintza eta itsasketaren garapena.
• Gure kostaldeko itsas baliabideen monopolizazioa.
• Gure kostaldetik at garatzen ziren itsas jardueren gorakada indartsua (itsas garraio eta merkataritza, itsasoz handiko arrantza,…).
• Gaztelako Koroaren eta euskal itsas jardueren eragile nagusien interesen arteko akordioa.
• Gaztelako merkatarien eta euskal itsas jardueren eragile nagusi horien interesen arteko akordioa.
• Euskal lurralde desberdinen arteko harreman diplomatiko berezien garapena.

 Bestetik, ondorengo Gipuzkoako itsas ekonomiaren bilakaera bideratuko zuten itsas zabalkunde horrek eragindako aldaketak aztertuko dira, besteak beste aipatzekoak direlarik:

• Erdi Aroaz geroztik indartsu garatutako zenbait itsas jardueren gainbehera (itsas garraioa, kortsoa) beste jarduera batzuen mesedetan (itsasoz handiko arrantza, ontzi handien eraikuntza, Amerikarekin merkataritza harremanak,…) .
• Kostaldeko herrietako itsas jardueren eragile nagusien interesetara makuruko dira tokian tokiko udalbatzak.
• Biztanle xumeen aurkaritza ekiditeko eragindako neurri legislatibo eta politikoak.
• Biztanle xume horien eta itsas jardueren eragile horien interesak ustartzen zituen enpresa antolaketa sistema baten garapena.
• Koroaren politika inperialista itsas jardueren eragile nagusi horien interesak ez zapuzteko Gipuzkoako Probintziak bultzarazitako neurriak.

XABIER ALBERDI LONBIDEren curriculuma zabala da:

• 1992. Geografía eta Historian lizentziatu zen, Donostiako Deuston.
• 2006. EHU Historian doktoretza egin zuen.
• 1993. Gestión de Recursos Culturales espezialitatea egin zuen Donostiako Deuston.
• 1994. II Curso de Formación de Usuarios de Archivo delakoan hartu zuen parte. (Departamento de Cultura y Turismo de la Diputación Foral de Gipuzkoa)
• 1995. “El País Vasco y el mar” ikastaroan hartu zuen parte (EHUko Udako ikastaroak).
• 1995. “Curso sobre la datación por Radiocarbono”, organizado por Eusko Ikaskuntzak antolatutako ikastaroan izan zen.
• 1995-1997. “Evolución cultural y cambio social en Europa y America (edades media y moderna)” Doktoretza ikastaroak (EHU: Departamento de Historia Medieval, Moderna y de América).
• 1997. “Euskaldunok eta itsasoa” ikastaroan hartu zuen parte (UEU).
• 1998. “Economía, Sociedad y Cultura vasca ante los cambios de siglo, ss. XVI-XXI”, ikastaroan hartu zuen parte (EHUko udako ikastaroak).
• 1999. “Ikerketa Berriak Euskal Herriko Historian” ikastaroan hartu zuen parte (UEU).